Zuinige straatverlichting

Veilig zonder lichthinder.
Sociale veiligheid of een lagere energierekening en minder lichthinder? Een dilemma dat in gemeenten vaak niet alleen tot discussies leidt, maar ook tot slimme oplossingen. Want het kán, energie besparen en de straat toch veilig verlichten.

Efficiëntere verlichting of méér licht op straat? Over die vraag boog een bewonerswerkgroep in Heerenveen zich. Aanleiding waren vragen, klachten en opmerkingen over de bestaande straatverlichting. Bovendien was een aantal straatlantaarns aan vervanging toe: hét moment om de behoefte van de inwoners te peilen. "Twee dingen vielen op", vertelt wijkmanager Marc Jense. "Mensen vinden efficiënte verlichting belangrijker dan méér licht. En ze hechten aan de duisternis. In onze buitengebieden kun je 's nachts de Melkweg zien. Veel inwoners waarderen dat zeer."

Lichtbaken
Uit de gesprekken die Jense met de inwoners van zijn gemeente voerde, werd ook duidelijk hoe zij openbare verlichting 'gebruiken': zij lopen of fietsen in het donker van lichtbaken naar lichtbaken. De straat hoeft niet geheel verlicht te zijn, een lichtpunt om naartoe te gaan volstaat. "Veel mensen voelen zich veiliger als iemand hen kan zien", aldus Jense. "Maar in een buitengebied is vrijwel niemand op straat. Sterker: iemand die kwaad wil, ziet je juist eerder op een goed verlichte weg. En goede verlichting of niet: mensen laten hun dochters 's avonds sowieso niet alleen fietsen. Toen dat duidelijk was, concludeerden we dat lichtbakens ook vanuit het oogpunt van sociale veiligheid voldoende zijn."


(Ook gebouwen zijn nog vaak te licht 's nachts)

Sociale veiligheid is vaak een heikel punt bij nieuwe gemeentelijke plannen voor de openbare verlichting. De gemeente Stadskanaal bijvoorbeeld moest om die reden zijn beleidsplan voor openbare verlichting herzien. "Stadskanaal wilde tweederde van de verlichting in de buitengebieden uitdoen, maar dat stuitte op grote weerstand", zegt beleidsmedewerker Henk Ensing. "De inwoners vonden dat te donker."

Armaturen
Studenten van de Hanzehogeschool onderzochten vervolgens samen met het technologiecentrum Noord-Nederland de verschillende mogelijkheden. Andere armaturen en andere lampen leveren sowieso al een besparing van 30 procent op, zo bleek. Ook met lantaarnpalen die 's nachts minder fel branden dan in de avonduren zijn besparingen mogelijk.

Ensing: "De richtlijnen voor openbare verlichting gaan uit van een bepaalde helderheid 's nachts, die we met minder verlichting wellicht ook bereiken. We bekijken nu elke situatie afzonderlijk. De bevindingen verwerken we in een nieuw beleidsplan, samen met de aanbevelingen van de studenten. Ik ben ervan overtuigd dat we uiteindelijk de beoogde energiebesparing zullen realiseren."

De gemeente Utrecht heeft sinds jaar en dag een sober en doelmatig verlichtingsbeleid: Utrecht is verlicht volgens de ondergrens van de norm, afhankelijk van de locatie, de mogelijkheden en het gebruik van de weg. De stad is bovendien zoveel mogelijk gelijkmatig verlicht. Grote verschillen per straat, buurt of wijk zouden alleen maar opvallen.

Verantwoord
Utrecht onderzocht een aantal jaren geleden of het sobere en doelmatige beleid uit het oogpunt van sociale veiligheid verantwoord is. Aanleiding waren de regelmatige verzoeken om meer verlichting. Arthur Klink van de gemeente: "Als ik mensen vraag of zij zich veiliger zullen voelen op straat als het lichtniveau wordt verdubbeld, zegt vrijwel iedereen ja. Voor ons onderzoek hebben wij het lichtniveau in een wijk verdubbeld, zónder dat aan de inwoners te vertellen. Wat bleek? Het was bijna niemand opgevallen. En niemand was zich aanmerkelijk veiliger gaan voelen op straat. Deze uitkomst rechtvaardigt ons beleid."

Ook verlichting die primair gericht is op de verkeersveiligheid staat volop in de gemeentelijke belangstelling. De vernieuwde rondweg van Houten heeft bijvoorbeeld dynamische verlichting: bij veel verkeer brandt er meer licht, bij weinig verkeer minder. Het tijdstip en het weer spelen mee: 's nachts staat de verlichting op een laag pitje; bij slecht weer op een iets hoger niveau.

Reflectie
Ook reflecterend materiaal wordt populairder. Zo heeft het midden van de Houtense rondweg een reflecterende lijnmarkering en de zijlijnen bevatten oplichtend materiaal dat ook bij slecht weer goed te zien is. Hierdoor bespaart Houten fors op de verlichtingskosten.

Heerenveen wil ook op grote schaal gebruikmaken van reflecterende palen. "Frankrijk staat er vol mee", zegt wijkmanager Jense. "Straatlantaarns zie je er nauwelijks. Toch heb je als automobilist voldoende zicht in het donker. Koplampen zorgen voor genoeg reflectie."


(Buitengebieden moeten anders worden verlicht)

Heerenveen wil reflecterende palen uit Frankrijk importeren en in de buitengebieden plaatsen. Jense: "Door het buitengebied anders te gaan verlichten, besparen we naar verwachting 80.000 euro per jaar. Mooi toch?" 

Mariëtte Baks  

Lichtbakens vervangen lantaarns
Het Friese bedrijf Spanninga ontwikkelde voor de gemeente Heerenveen lichtbakens op zonne-energie: een high-tech spiegel en elektronica in combinatie met een led-lampje. Marc Jense van de gemeente Heerenveen: "Het licht is minimaal. Deze verlichting verlicht niet, maar geleidt. Het voordeel van minder licht is dat je verder de duisternis in kunt kijken. Eigenlijk zie je meer met minder licht." Vanaf de Nacht van de Nacht op 27 oktober 2007 gaat de proef met de lichtbakens in een deel van het buitengebied van Heerenveen van start. De reguliere lantaarns worden uitgeschakeld, maar blijven nog wel even staan. Pas als de proef succesvol is worden ze weggehaald.  

Goed voorbeeld van de gemeente
Arthur Klink van de gemeente Utrecht, tevens voorzitter van het Intergemeentelijk overleg Openbare Verlichting (IGOV), berekende dat 2 tot 2,5 procent van de totale Nederlandse energieconsumptie wordt besteed aan openbare verlichting. "Dat is heel veel energie. Besparingen op de energiekosten zijn mooi meegenomen, maar minstens zo belangrijk is dat de overheid het goede voorbeeld geeft en zuinig is met energie."

< Nieuwsoverzicht

Nieuwsartikelen overzicht

Ruim 25.000 mensen genoten van de duisternis!

30 oktober - Afgelopen nacht hebben duizenden mensen genoten van alweer de zevende Nacht van de Nacht! Er waren honderden 'duistere'activiteiten te bezoeken door heel Nederland. De zachte temperaturen deden velen genieten van wandeltochten door donkere natuurgebieden, sprookjesverhalen bij kaarslicht, huiskamerconcerten of sterrenkijken tussen de wolken door.
Bij de Utrechtse Museumnacht die dit keer tijdens de Nacht van de Nacht werd gehouden kon je over de hoofden lopen.

Winnaars Nachtfotowedstrijd!

De winnaars van de Nacht van de Nachtfotowedstrijd zijn bekend:

De winnaar in de categorie 'beste foto' is de foto: 'De oude kalkovens nabij Smilde' van Krijn Buijtelaar.

De winnaar in de categorie 'bijzondere omschrijving' is de omschrijving bij de foto van Rudmer Zwerver.

RIVM meet hemelhelderheid en verlichting

Onlangs is het RIVM met het Meetnet Hemelhelderheid Nederland gestart. Hierin wordt op negen locaties in Nederland continu de hemelhelderheid (donkerte) gemeten.

Beleef de duisternis tijdens de Nacht van de Nacht!

PERSBERICHT, Utrecht 19 oktober
Zaterdag 29 oktober viert Nederland de zevende Nacht van de Nacht. In de stad en op het platteland zijn er weer talloze duistere activiteiten voor jong en oud: nachtconcerten bij kaarslicht, donkere vaartochten door bijzondere natuurgebieden, musea met spannende activiteiten en vele andere bijzondere evenementen. Natuurlijk kun je ook sterrenkijken, wandelen met een gids of eten in het donker!

Nog 7 dagen tijd om mee te doen met de Nachtfotowedstrijd!

Doe mee aan de bijzondere nachtfotowedstrijd. Zet jouw mooiste foto op facebook/nachtvandenacht en maak kans op een diner voor twee in het donker bij restaurant Ctaste in Amsterdam. De jurering is in handen van ambassadeurs van de Nacht wetenschapjournalist Govert Schilling en cabaretier Vincent Bijlo.

Meldpunt Lichthinder geopend

Harlingen, 3 oktober - Een donkere Waddenzee aan een kant van het schip en de lichten van de Friese kust aan de andere kant. Duidelijker kan het verschil niet zijn tussen donker en licht. Op het schip de Regina Andrea werd op maandag 3 oktober de start gegeven voor de publieke lichthinder inventarisatie van De Natuur en Milieufederaties. Inmiddels is in elke provincie op originele wijze de lichthinder inventarisatie van start gegaan.

Start lichthinder inventarisatie

Harlingen - Een donkere Waddenzee aan een kant van het schip en de lichten van de Friese kust aan de andere kant. Duidelijker kan het verschil niet zijn tussen donker en licht. Op de Regina Andrea werd op maandag 3 oktober de start gegeven voor de publieke lichthinder inventarisatie van De Natuur en Milieufederaties.

Meld lichthinder op de lichthinderkaart.

Doet u ook mee met lichthinder inventarisatie? Meld uw lichtoverlast op de lichthinderkaart van de Nacht van de Nacht! De inventarisatie start officieel op 3 oktober, maar u kunt nu al uw lichtoverlast melden. Op 3 oktober zal gedeputeerde Sietske Poepjes van de provincie Friesland vanaf een schip in het Waddengebied de lichthinderkaart officieel starten.

Nachtfotowedstrijd!

Doe mee aan de nachtfotowedstrijd. Zet jouw mooiste foto op facebook/nachtvandenacht en maak kans op een diner voor twee in het donker bij restaurant Ctaste in Amsterdam. De jurering is in handen van ambassadeurs van de Nacht wetenschapjournalist Govert Schilling en cabaretier Vincent Bijlo.

Gemeente Brunssum doet weer mee aan de Nacht van de Nacht

Alles verlicht, is dat altijd nodig?

Doe mee aan de Nacht van de Nacht Lichthinder inventarisatie

Een reclamemast langs de A73 bij Roermond, een felverlichte Lebuïnus kerk in Deventer of openbare verlichting in Joure die naar boven uitstraalt, het zijn voorbeelden van lichtbronnen, die storend zijn. Eind september vindt de officiële start plaatst van de landelijke Nacht van de Nacht Lichthinder inventarisatie van de Natuur en Milieufederaties.

Intelligente straatverlichting TU Delft bespaart tot 80% energie

De TU Delft test op de universiteitscampus een systeem van intelligente straatlantaarns dat tot 80% minder elektriciteit gebruikt dan reguliere straatverlichting en dat bovendien goedkoper is in onderhoud. Het systeem bestaat uit lantaarnpalen met LED-verlichting, omgevingssensoren en draadloze communicatie. De lantaarnpalen kunnen hiermee de lichten dimmen als er geen auto's, fietsers of voetgangers in de buurt zijn.

Onderzoek effecten verlichting op nachtvlinders

Onderzoekers van de Wageningen Universiteit gaan samen met De Vlinderstichting proberen meer inzicht te krijgen in de effecten van nachtelijke verlichting op nachtvlinders. Voor dit onderzoek zijn grote aantallen rupsen van verschillende soorten nachtvlinders nodig. De Vlinderstichting probeert deze rupsen zelf te kweken, maar alle hulp is welkom.

Oosterend (Terschelling) viert Nacht van de Nacht weekend

Stichting Natuurlijk Oosterend zorgt voor een Nacht van de Nacht weekend. Er zijn verschillende arrangementen samengesteld om van de prachtige nachten op Terschelling te genieten.

's-Hertogenbosch minder lichthinder

De gemeente 's-Hertogenbosch heeft een nieuw plan voor de openbare verlichting opgesteld. Het doel van dit plan is een goed verlichte, sociale en verkeersveilige omgeving. Het plan zorgt ervoor dat de verlichting wordt verbeterd. Zo worden nieuwe lampen energiezuiniger en kan de verlichting worden gedimd. Hierdoor ontstaat er minder lichthinder.

Vier de schoonheid van de duisternis

Liefhebbers van een donkere nacht kunnen ook dit jaar weer meedoen aan allerlei activiteiten tijdens de zevende editie van Nacht van de Nacht op 29 oktober. In deze nacht gaat de wintertijd in waardoor we een uurtje langer kunnen genieten van het donker.

Nacht van de Nacht 2011

Op zaterdag 29 oktober vieren we de Nacht van de Nacht in 2011.